آنمی یا کم خونی را جدی بگیریم

آنمی یا کم خونی اختلالی است که در جوامع در حال توسعه مانند ایران بسیار شایع بوده و بویژه زنان و کودکان در معرض خطر بروز کم خونی قرار دارند. برای آشنایی بیشتر شما با این اختلال شایع خونی چند پرسش و پاسخ در رابطه با آنمی آمده است:

آنمی را در چند جمله تعریف کنید؟

آنمی یعنی کمبود ماده قرمز خون که هموگلوبین نامیده می شود. این اختلال ممکن است علل مختلفی داشته باشد و موجب رنگ پریدگی و ضعف عمومی در بدن گردد. علاوه بر این در دستگاه های مختلف بدن مانند قلب نیز تاثیر منفی گذاشته و باعث تپش قلب و کاهش اشتها ، بی خوابی و مشکلات عصبی مثل استرس و نگرانی ها گردد.

اگر آماری از آنمی در جهان و ایران و در رده های سنی مختلف دارید، ارایه نمایید؟

این بیماری مخصوص کشورهای در حال توسعه و یا عقب مانده است و در کشورهای اروپایی و آمریکایی بسیار کمتر دیده می شود. در کشورهای عقب مانده نیز درکودکان در سنین رشد و زنان در دوران قائدگی و بارداری بیشتر مشاهده می گردد.

در مورد انواع این بیماری و علل آنها کمی توضیح دهید؟

شایع ترین نوع کم خونی ناشی از فقر آهن می باشد که به علت تغذیه نامناسب و پایین بودن سطح بهداشت و از طرف دیگر خونریزی های ماهیانه در زنان بروز می نماید. در دوران بارداری و بعد از آن نیز به خاطر وضعیت درمانی نامناسب بویژه در روستاها بیشتر شاهد این نوع آنمی هستیم.

نوع دیگر ناشی از تجزیه خون است که کم خونی همولیتیک نامیده می شود. انواع دیگری نیز وجود دارند که در رابطه با کمبود اسید فولیک و ویتامین B12 بروز می کنند و در صورت در پیش گرفتن رژیم تغذیه ای مناسب حاوی مقادیر مناسب این مواد تغذیه ای تا حدود زیادی برطرف می گردند.کمبود ویتامین B12 بیشتر در افراد گیاه خوار دیده می شود، برای اینکه ویتامین B12 در منابع حیوانی بیشتر موجود بوده و چنین افرادی باید حتما مکمل این ویتامین محلول در آب را دریافت نمایند.

آیا مسئله ارثی هم در این میان نقش دارد و شکل ارثی این بیماری هم دیده می شود؟

بله. انواع محدودی از این بیماری جنبه ارثی دارد مانند آنمی داسی شکل و بعضی دیگر هم مثل G6PD که ناشی از کمبود آنزیم G6PD می باشد که البته بسیار نادر و کم دیده می شود. البته غیر از مسئله توارث ، انواع دیگری نیز وجود دارند که مربوط به مسئله سوءتغذیه نبوده و از حوصله این گفتگو خارج است.

در مورد اهمیت کم خونی در زنان و کودکان بیشتر توضیح دهید؟

در خانمها به خاطر شرایط فیزیولوژیک خاصی که دارند در هر دوره مقداری از آهن از بدن دفع شده که باید جایگزین گردند.در دوران حاملگی و پس از آن هم در صورتیکه خونریزیها بصورت مکرر رخ دهد باید آهن از دست رفته جبران گردد. در غیر این صورت کم خونی یا آنمی بروز خواهد کرد.کم خونی در کودکان نیز به تغذیه آنها و مقدار آهن موجود در شیر مادر آنها بستگی دارد. معمولا میزان آهن در شیر مادر کم است و باید به کودک شیر حاوی آهن یا قطره آهن داده شود. در واقع حتی اگر مادر تغذیه مناسبی از لحاظ دریافت آهن مورد نیازش داشته باشد، باز هم مقدار آهن موجود در شیر مادر کمتر از نیاز روزانه کودکش خواهد بود و باید کودک از منبع مناسبی برای تامین آهن روزانه اش استفاده کند. تنها عنصری که در دوران بارداری دریافت آن به صورت مکمل برای جلوگیری از کم خونی مادر لازم است، آهن بوده ، و پس از آن اسیدفولیک و ویتامین B12  اهمیت بیشتری در این زمینه دارند.

آیا روش درمانی در جهت کاهش علایم ناشی از کم خونی در بدن وجود دارد؟

با داشتن رژیم غذایی مناسب حاوی میزان کافی آهن معمولا کم خونی ناشی از آهن جبران می گردد. در مورد بیماری هایی مانند هموفیلی که خونریزی داخلی در آنها رخ می دهد نیز پیشگیری و مراقبت بیشتر، اهمیت بالایی پیدا می کند.

تغذیه مناسب و هدفمند چه تاثیری در کاهش خطر بروز کم خونی و یا علایم آن می تواند داشته باشد؟

ما ابتدا با تغذیه مناسب و مکملها مشکل کم خونی را رفع می کنیم، مگر در مواردی که هموگلوبین از 10 یا 12 میلی گرم در هر دسی لیتر خون پایین تر آمده باشد که باید بصورت اورژانسی تحت عمل جراحی قرار گرفته و به این افراد خون تزریق شود.

چه ترکیباتی در رابطه با این بیماری بیشترین اهمیت و تاثیر را دارند؟

مصرف مواد غذایی حاوی آهن از جمله گوشت، حبوبات و غلات غنی شده با آهن و سبزیجات و در کنار آن ویتامین C به مقدار فراوان برای افزایش جذب آهن توصیه می گردد. در صورت نیاز مصرف مکمل های حاوی آهن که بصورت علمی فرموله شده باشند و حتما حاوی اسید فولیک و ویتامین C برای جذب آهن باشند توصیه می شود.

در پایان چه توصیه ای برای افرادی که از این اختلال رنج می برند دارید؟

حتما ابتدا به پزشک مراجعه شودتا بررسی های لازم در زمینه نوع کم خونی به عمل آید. ولی چون شایعترین نوع کم خونی همانطور که گفته شد مربوط به آهن و اسید فولیک است این دو عنصر حتما باید در رژیم غذایی قرار گیرند.