در بیماری دیابت، گلوکز خون بسیار بالا می رود. خون همیشه دارای مقادیری از گلوکز است که در تولید انرژی مورد استفاده قرار گرفته و همانند سوختی عمل می کند که نهایتاً در انجام کارهای روزمره مصرف می شود. ولی وجود مقادیر فراوان گلوکز برای بدن مضر می باشد، بیشتز غذاهایی که می خوریم نهایتاً در بدن تبدیل به گلوکز می گردند. گلوکز از طریق خون به سلول ها انتقال می یابد ولی برای ورود آن به داخل سلول ها نیاز به هورمون انسولین است. انسولین هورمونی است که در پانکراس در نزدیکی معده ساخته شده و آن را در خون آزاد می سازد. انسولین موجب ورود گلوکز خون به درون سلول ها می شود و در صورتیکه سنتز انسولین دچار اختلال گردد و یا به هر علت دیگری این عمل به درستی صورت نگیرد، گلوکز در خون باقی مانده و وارد سلول ها نخواهد گردید. افزایش گلوکز در خون منجر به بروز بیماری دیابت می شود. در صورتیکه بیماری دیابت کنترل نگردد، باعث نابینایی، بیماریهای قلبی، سکته، ناتوانی کلیه ها، قطع عضو و آسیب به اعصاب می گردد. در زنان مبتلا به دیابت به هنگام بارداری احتمال اینکه نوزاد متولد شده دارای نقایص تولد باشد بالااست.
اغلب مواقع میزان گلوکز خون بیشتر از حد نرمال است ولی منجر به دیابت خطرناک نمی گردد. در این شرایط احتمال ابتلا به دیابت نوع 2 و بیماری های قلبی بیشتر است. می توان با انجام فعالیت های فیزیکی و نیز کاهش وزن خطر ابتلا به بیماری دیابت را تا حدود زیادی کاهش داد.
سه نوع عمده دیابت وجود دارد:
- دیابت تیپ I : معمولا در کودکان و نوجوانان تشخیص داده می شود ولی تا آخر عمر باقی می ماند. در این نوع، هیچ انسولینی ساخته نمی شود و انسولین باید هر روز تزریق گردد. درمان بیماران دیابتی نوع I شامل تزریق انسولین، انتخاب رژیم غذایی مناسب، انجام فعالیت های منظم فیزیکی، مصرف روزانه آسپرین و نیز کنترل کلسترول و فشار خون می باشد.
- دیابت تیپ II : معمول ترین نوع دیابت است که هر 9 نفر از 10 نفر مبتلا به دیابت را شامل می گردد. این نوع دیابت در هر سنی می تواند بروز کند. در این نوع انسولین در بدن ساخته می شود ولی یا بدرستی کار نمی کند و یا به مقدار کافی در اختیار نیست. در نتیجه گلوکز خون افزایش می یابد برای درمان این نوع نیز مانند نوع اول اقدامات ویژه ای مورد نیاز است. در این نوع، میزان تولید انسولین با گذشت زمان کاهش می یابد، لذا با افزایش سن نیاز است تا میزان بیشتری انسولین تزریق گردد.
- دیابت دوران بارداری: این نوع دیابت به هنگام بارداری رخ می دهد. در هر 2 مورد، یک مورد بارداری همراه با دیابت نوع سوم خواهد بود. بدن به هنگام بارداری هورمون هایی ترشح می کند که مانع از انجام عملکرد انسولین می گردند. لذا نیاز است تا انسولین بیشتری ساخته شود. ولی در برخی زنان این میزان کافی نبوده و دیابت بروز می کند. با اتمام دوره بارداری ، این دیابت نیز برطرف می گردد.
عواملی که شانس ابتلا به بیماری دیابت تیپ II را افزایش می دهند عبارتند از:
- سن : افراد 45 سال به بالا احتمال بیشتری دارند.
- چاقی
- تاریخچه خانوادگی : داشتن برادر، خواهر، پدر یا مادر مبتلا به دیابت
- نژاد : زمینه خانوادگی مانند آسیایی-آمریکایی و ...
- داشتن نوزاد با وزن بالا هنگام تولد
- داشتن دیابت به هنگام بارداری (دیابت نوع 3)
- داشتن فشار خون بالا
- داشتن کلسترول بالا
- عدم تحرک کافی و نداشتن برنامه ورزشی
- داشتن سایر اختلالات مربوط به انسولین مانند سندرم تخمدان پلی کیستیک
- داشتن تاریخچه بیماری های قلبی
علایم بیماری دیابت عبارتند از:
- تشنگی زیاد
- تکرر ادرار
- احساس گرسنگی شدید
- احساس خستگی شدید
- کاهش وزن بدون انجام تحرک کافی
- تأخیر در بهبود زخم ها
- داشتن پوست خشک و خارش دار
- احساس گزیدگی در پاها و دست ها
- اختلالات دید و بینائی
- افزایش عفونت بیش از حد عادی